ေစ်းကြက္ေရးရာ အေျဖရွာ

မႏၱေလး အက္ဖ္အမ္တြင္ ျမန္မာႏိုင္ငံ ေစ်းကြက္ပညာရွင္မ်ား အသင္းက အပတ္စဥ္ ေျဖၾကားေနေသာ ေစ်းကြက္ေရးရာ အေျဖရွာ က႑မွ ေမးခြန္းႏွင့္ အေျဖမ်ားကို ေစ်းကြက္ဆိုင္ရာ လုပ္ငန္းမ်ားတြင္ တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ေနသူမ်ား ေလ့လာႏိုင္ရန္ ေဖာ္ျပေပးသြားပါမည္။ (အယ္ဒီတာအဖြဲ႕)

 

၁။  အခုု စူပါ မားကတ္ၾကီးေတြ၊ ေစ်းဆုုိင္ၾကီးေတြ၊ စတုုိးဆုုိင္ငယ္မ်ားမွာ ေတြ႕ေနရတဲ့ တခ်ိဳ႕တခ်ိဳ႕ ေသာ အသံုုးအေဆာင္ေတြ၊ စားေသာက္ကုုန္ေတြက ဒီအတုုိင္း နယ္စပ္ကေန သြင္းလာတာကိုု ေတြ႕ရပါတယ္။ အရင္းအႏွီး နည္းနည္းဘဲ ရွိတဲ့ လူငယ္ေတြ အတြက္ ဒီေစ်းကြက္ၾကီးက အလားအလာ ရွိတယ္ လုုိ႕ ေျပာႏုုိင္ပါသလား။ ဘာလုုိ႕လဲ ဆုုိေတာ့ လြယ္လြယ္ကူကူနဲ႕ သြား၀ယ္၊ ျပီးရင္ ဒီမွာ ေစ်းသက္သက္သာသာ နဲ႕ ျပန္ျဖန္႕လုုိ႕ ရႏုုိင္တဲ့ အေနအထား ျဖစ္ေနပါတယ္။ ဒီအေပၚမွာ ဆရာ့၏ အၾကံေပးခ်က္ကိုု သိပါရေစ။ (အမည္မေဖာ္လုုိသူတစ္ဦး)

ဒီေနရာမွာ အရင္းအႏွီးနည္းနည္းပဲရွိတဲ့ အတြက္ တခ်ိဳ႕အသံုးအေဆာင္ေတြကို နယ္စပ္က သြင္းျပီးေရာင္းဖို႕ ေမးထားတယ္။ ဆရာျပန္ေမးခ်င္တာက တရား၀င္သြင္းမွာလား၊ တရားမ၀င္သြင္းခ်င္ ေနတာလား။ ႏိုင္ငံေတာ္က သတ္မွတ္ထားတဲ႕ အခြန္အခေတြ ေပးျပီးသြင္းရင္ေတာ႕ ယွဥ္ျပိဳင္ရာမွာ အသာစီးရဖို႕ မလြယ္ဘူး။ ေစ်းကြက္သေဘာအရ မ်ားမ်ား၀ယ္တဲ့ သူက ေစ်းသက္သက္သာသာနဲ႔ ၀ယ္ႏိုင္ေနတာကိုး။ ဆရာ့အျမင္ ေျပာရရင္သူမ်ားနဲ႔ မတူတဲ့အျမင္ရွိဖို႕ အေရးၾကီးတယ္။ဂ်ပန္က နာရီတာေ လဆိပ္မွာ one village one product ဆိုတဲ့ ဆိုင္တစ္ဆိုင္ရွိတယ္။ ကမၻာ႕ႏိုင္ငံေပါင္းမ်ားစြာက ထုတ္ကုန္ ပစၥည္းတစ္ခုစီကို တင္ထားတာ။ အဲဒီမွာ ဘယ္ပစၥည္းက အေရာင္းရဆံုးထင္လဲ။ ျမန္မာႏိုင္ငံက သစ္သားနဲ႔ လုပ္ထားတဲ့ ေက်ာကုန္းကုတ္တဲ့ အတံက အေရာင္းရဆံုး။ တန္ဖိုးက ယန္း၅၀၀ (ျမန္မာေငြနဲ႕၅၀၀၀)ေပါ့။ ဒီပစၥည္းကို ဂ်ပန္ကိုတင္ပို႕ဖို႕ စိတ္ကူးရတဲ့သူ ဒါမွမဟုတ္ ျမန္မာျပည္ကိုလာျပီး ဂ်ပန္မွာ ဒါေရာင္းဖို႔ ေရြးခ်ယ္သြားတဲ့ သူရဲ႕ စိတ္ကူးစိတ္သန္းဟာ ဘယ္ေလာက္ေကာင္းသလဲဆိုတာ ေတြ႕ႏိုင္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ အရင္းအႏွီနဲ သူေတြ အေနနဲ႔ သူမ်ားလုပ္တာကို လိုက္လုပ္မွာထက္ သူမ်ားနဲ႕ မတူေအာင္ ကိုယ္ဘာလုပ္ရင္ ေကာင္းမလဲ စဥ္းစားတာက ပိုျပီးေအာင္ျမင္လိမ္႕မယ္လို႕ ဆရာ ယူဆပါတယ္။

၂။ ဒီေခတ္ ဒီအခါမွာ မီဒီယာရဲ႕ လႊမ္းမုုိးမွဳက အေရးၾကီးလာပါတယ္။ ဒီလုုိ အခ်ိန္မွာ မီဒီသမားမ်ားကိုု Companyေတြ အေနႏွင့္ ဘယ္လုုိ ဆက္ဆံသင့္ပါသလဲ။ အေျခခံ က်ေသာ နည္းဥပေဒသမ်ား ရွိရင္ ေျပာျပေပးေစခ်င္ပါတယ္။ (PR Officer)

မီဒီယာနဲ႔ ကုမၸဏီေတြ ဆက္ဆံရာမွာ တကယ့္ ဒီမိုကေရစီ စစ္စစ္ႏိုင္ငံေတြမွာေတာ့ က်င့္၀တ္ကို အေျခခံျပီး ဆက္ဆံၾကတယ္။ ကုမၼဏီဘက္ကလည္း မီဒီယာဘက္ကို က်င္႔၀တ္နဲ႔အညီ ဆက္ဆံသလို မီဒီယာကလည္း ကုမၸဏီဘက္ကို က်င့္၀တ္အတိုင္း ဆက္ဆံတယ္။ တစ္ခ်ိဳ႕ႏိုင္ငံေတြမွာေတာ့ ဘယ္လို ဆက္ဆံရမယ္ဆိုတဲ့ ဥပေဒေတြကို တိတိက်က် သတ္မွတ္ထားတယ္။ ဥပမာ မိမိကုန္ပစၥည္း ေကာင္းေၾကာင္းေရးဖို႕ လာဘ္မေပးရတို႔လိုမ်ိဳး။ တစ္ခ်ိဳ႕ ႏိုင္ငံေတြက်ေတာ့ ဥပေဒကိုလိုသလို ဆြဲဆန္႕လို႕ရေအာင္ က်ယ္က်ယ္ျပန္႕ျပန္႕ေရးျပီး တခုခု ျပႆနာျဖစ္ရင္ အဲဒီသားေရကြင္းလို ဆြဲထားတဲ့ ဥပေဒနဲ႔ အေရးယူတတ္ၾကတယ္။ အဓိကကေတာ့ ကုမၸဏီေတြမွာ PRလို႔ေခၚတဲ့ လူထုဆက္ဆံေရး ဌာနေတြဖြဲ႕စည္းျပီး ဒီလူေတြက မီဒီယာေတြနဲ႕ ထိေတြ႕မွဳ မျပတ္ဆက္ဆံေနဖို႔ လိုတယ္။ မိမိသတင္းအမွား ထြက္လာခဲ့ရင္လဲ ခ်က္ျခင္း ျပန္ျပင္ေပးႏိုင္ရမယ္။ ေျပာရရင္ မိမိကုမၸဏီ မိမိထုတ္ကုန္နဲ႔ ပတ္သက္ျပီး ျပည္သူေတြဆီကို ေရာက္တာဟာ အေပါင္း သေဘာေဆာင္တဲ့ သတင္းေတြျဖစ္ေအာင္ လုပ္ရမွာေပါ့။ တခ်ိဳ႕ကုမၸဏီေတြက မီဒီယာနဲ႔ တိုက္ရိုက္ မဆက္ဆံပဲ PR Agency ေတြငွားျပီး ဆက္ဆံၾကတယ္။

၃။ Facebook ရဲ႕ တိရိစာၦန္ ခ်စ္တတ္သူမ်ား စာမ်က္ႏွာမွာ ေတြ႕လုုိက္ရတာေလး တစ္ခုုကိုု ေမးခ်င္လုုိ႕ပါ။ အဲဒီမွာ အစ္မတစ္ေယာက္က  သူျမင္ခဲ့တဲ့ FMI ေရွ႕က လမ္းေဘးမွာ ေခြးေရာင္းတဲ့ သူက ေခြးေပါက္ ေသး ေသး ေလးေတြကိုု ဒီေလာက္ ေအးေအး မနက္ ခင္းမွာ ေရာင္းကုုန္ ေတြကိုု ျပင္သလုုိမ်ိဳး ေရေလာင္း ခ်ျပီး ျပင္တယ္ ဆုုိျပီး ေျပာပါတယ္။ ဒါကိုု ၾကည့္ခ်င္းအားျဖင့္ ေခြးေလးေတြကိုု ကာကြယ္ဖုုိ႕ လုုိအပ္သလုုိ ဒီထက္ပုုိ အေရးၾကီးတဲ့ လူသားမ်ားျဖစ္တဲ့ စားသံုုးသူေတြကိုု ကာကြယ္ဖုုိ႕ ထိေရာက္တဲ့ အဖြဲ႕အစည္းေတြ လုုိေနတယ္ ဆုုိတာကိုု ေတြ႕ရပါတယ္။ အဲဒီ လုုိအပ္မွဳကိုု သိျမင္ေအာင္ ဘယ္လုုိ လုုပ္သင့္တယ္ ဆုုိတာကိုု Marketing ရွဳေထာင့္ကေန ေျပာျပ ေပးေစခ်င္ပါတယ္။ (Marketing ပညာရပ္ကိုု စိတ္ပါ၀င္စားသူ)

အဲဒီလို လုပ္တာဟာ ပစၥည္း၀ယ္ယူသူကို လိမ္ညာတာပါပဲ။ ဒီလို ေရာင္းေနတာ ႏွစ္၂၀ေလာက္ ရွိပါျပီ။ ျပည္တြင္းေပါက္ ေခြးေလးေတြကို ဆပ္ျပာေရနဲ႕ ဆြတ္ျပီး ဘရပ္ရွပ္နဲ႕ အေမြးေတြကိုဆြတ္၊ ျပီးမွ တယ္ရီယာဆိုျပီး ညာေရာင္းတာ။ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ စားသံုးသူေတြဟာ ေရာင္းခ်သူေတြရဲ႕ လိမ္ညာမွဳေတြကို ခံေနရတာ ႏွစ္ေပါင္း အေတာ္ၾကာပါျပီ။ အခုမွ စီးပြားကူးသန္း ၀န္ၾကီးဌာနမွာ စားသံုးသူ အကာအကြယ္ ေပးေရး ဦးစီးဌာနဖြဲ႕ လာသလို ဆရာဦးဗအုပ္ခိုင္တို႕လို စားသံုးသူ အကာကြယ္ေပးေရး ျပင္ပပုဂၢလိက အဖြဲ႕အစည္းေတြလည္း ရွိေနပါျပီ။ ဒီအဖြဲ႕ေတြ အေနနဲ႔ လိမ္ညာေရာင္းခ်မွဳေတြကို စားသံုးသူေတြ ဖက္က ကူညီ ကာကြယ္ေပး ပါလိမ့္မယ္။ အထူးသျဖင့္ စားေသာက္ကုန္ ပစၥည္းေတြကို လိမ္ညာေရာင္းခ်မွဳေတြရဲ႕ အက်ိဳးဆက္အျဖစ္ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ကင္ဆာအပါအ၀င္ ေရာဂါဆိုးေတြ အျဖစ္မ်ား ေနပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေစ်းကြက္မွာ ေရာင္းခ်တဲ့ ပစၥည္းတိုင္းဟာ အစားအေသာက္နဲ႔ ေဆး၀ါး အာဏာပိုင္အဖြဲ႕က (FDA)က စစ္ေဆး အတည္ျပဳ ထားတာေတြျဖစ္ဖို႔ လိုသလို စားသံုးသူေတြ အေနနဲ႕ မိမိနစ္နာခ်က္ေတြကို တိုင္ၾကားဖို႔ လိုအပ္သလို မီဒီယာကို ဆက္သြယ္ျပီး မီဒီယာက တစ္ဆင့္ က်န္စားသံုးသူေတြကို အသိေပးဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။

၄။ အရက္၊ ဘီယာမ်ားကိုု ေပၚေပၚ တင္တင္ ေၾကျငာလုုိ႕ မရတဲ့ အခ်ိန္မွာ တခ်ိဳ႕ေသာ အမွတ္တံဆိပ္မ်ားဟာ ထင္ေယာင္ ထင္မွား ျဖစ္ေစတဲ့ ေရသန္႕၊ အခ်ိဳရည္ စတာေတြကိုု ထုုတ္လုုပ္ျပီး ေၾကျငာတာကိုု ေတြ႕ေနရပါတယ္။ လူငယ္ေတြ အေနႏွင့္ ထင္ေယာင္ထင္မွား ျဖစ္ေစပါတယ္။ အဲဒီ အေပၚမွာ ဆရာ၏ အျမင္ကိုု Marketing ရွဳေထာင့္၊ Ethic ရွဳေထာင့္မ်ားမွ တဆင့္ ေျဖၾကား ေပးေစ ခ်င္ပါတယ္။  (Marketing ပညာရပ္ကိုု စိတ္ပါ၀င္စားသူ)

ေျပာရရင္ေတာ့ ဘီယာတို႔ အရက္တို႔ ေၾကာ္ျငာတယ္ဆိုတာ ေသာက္ဖို႔ ဆြဲေဆာင္တာ မဟုတ္ဘူး။ ကိုယ့္အမွတ္တံဆိပ္ကို ေသာက္သံုး ေနသူေတြကို ကိုယ့္အမွတ္တံဆိပ္နဲ႔ ပတ္သက္ျပီး ပိုမို သတိထားမိေအာင္၊ ပိုမို စြဲျမဲေအာင္၊ ကိုယ္ေသာက္တဲ့ Brandနဲ႔ ပတ္သက္ျပီး ဂုဏ္ယူႏိုင္ေအာင္ လုပ္တာပဲ ျဖစ္တယ္။ တစ္ခ်ိဳ႕ ႏိုင္ငံေတြမွာ အရက္ ဘီယာ ေၾကာ္ျငာခြင့္ ရေပမဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံလို ႏိုင္ငံမ်ိဳးမွာ ေၾကာ္ျငာလို႔ မရဘူး။ ဒီေတာ့ေရသန္႔လို Ph7 တပ္ျပီး ေၾကာ္ျငာတာမ်ိဳးေတြ လုပ္လာတယ္။ နံမည္တူ အခ်ိဳ၇ည္ေတြ ထုတ္ျပီး ေၾကာ္ျငာ လာၾကတယ္။ ကမၻာမွာ နံမည္ၾကီးတဲ့ မာလ္ဘိုရို စီးကရက္လည္း ဖက္ရွင္ပစၥည္းေတြ ထုတ္ျပီး ေၾကာ္ျငာခဲ့ ဘူးတာပဲ။ လက္ကိုင္အိတ္ေတြ၊ ခါးပတ္ေတြကို မာလ္ဘိုရိုက ထုတ္ခဲ့တယ္ေလ။ တကယ္လို႔ အသက္မျပည့္ေသး သူေတြ၊ ေက်ာင္းသား လူရြယ္ေတြကို ေသာက္သံုးေအာင္ ဆြဲေဆာင္ဖို႔၊ မေသာက္တတ္ေသးတဲ့ သူေတြကို ေသာက္ေအာင္ ဆြဲေဆာင္ ေၾကာ္ျငာတာ ဆိုရင္ေတာ့ က်င့္၀တ္နဲ႔ မညီဘူးလို႔ ေျပာရမွာပဲ။ က်င့္၀တ္နဲ႔ မညီတဲ့ မာကက္တင္းမ်ိဳးကေတာ့ မလုပ္သင့္ပါဘူး။

 

Category: 

Share